Η Ευρώπη λέει «όχι» στην ανοιχτή πρόσβαση στα social media – Τι σημαίνει αυτό για την ιδιωτικότητά σου;

Μια απόφαση που μυρίζει… παλιό καθεστώς

Φαντάσου ότι είσαι σε ένα πάρτι και ο οικοδεσπότης σού λέει: «Μπορείς να μιλήσεις μόνο με όσους κάθονται στο δικό μου τραπέζι. Αν θες να πας σε άλλο τραπέζι, θα πρέπει να σηκωθείς, να πας σπίτι, να αλλάξεις ρούχα και να ξαναέρθεις». Αυτό ακριβώς συμβαίνει με τα social media σήμερα: είσαι εγκλωβισμένος σε μια πλατφόρμα, γιατί η μεταφορά των επαφών και του περιεχομένου σου σε άλλη είναι σχεδόν αδύνατη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε την ευκαιρία να αλλάξει αυτό το σκηνικό, αλλά στην πρώτη αναθεώρηση του Digital Markets Act αποφάσισε να μην επεκτείνει την υποχρεωτική διαλειτουργικότητα στα social networks. Γιατί; Επειδή, όπως λέει, δεν υπάρχει αρκετή ζήτηση και είναι τεχνικά πολύπλοκο. Λες και η πολυπλοκότητα σταμάτησε ποτέ την καινοτομία.

Τι είναι η διαλειτουργικότητα και γιατί σε αφορά;

Με απλά λόγια, διαλειτουργικότητα σημαίνει ότι μπορείς να στείλεις ένα μήνυμα από το WhatsApp στο Signal, ή να δεις μια ανάρτηση από το Instagram στο Mastodon. Ακούγεται ουτοπικό; Ίσως, αλλά είναι τεχνικά εφικτό. Το πρόβλημα είναι ότι οι μεγάλες πλατφόρμες (Big Tech) δεν έχουν κανένα οικονομικό κίνητρο να το κάνουν. Αντίθετα, προτιμούν να σε κρατούν δέσμιο στο οικοσύστημά τους, για να συλλέγουν τα δεδομένα σου και να σε βομβαρδίζουν με διαφημίσεις. Η απόφαση της Επιτροπής διαιωνίζει αυτή την κατάσταση, αφήνοντας τους χρήστες χωρίς πραγματική επιλογή.

Η δικαιολογία της «έλλειψης ζήτησης» είναι φάρσα;

Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι οι χρήστες δεν ζητούν διαλειτουργικότητα. Αλήθεια; Μήπως επειδή δεν γνωρίζουν καν ότι υπάρχει αυτή η δυνατότητα; Είναι σαν να λες ότι οι άνθρωποι δεν θέλουν καλύτερη προστασία δεδομένων, επειδή δεν διαδηλώνουν στους δρόμους. Η πραγματικότητα είναι ότι η έλλειψη ζήτησης οφείλεται στην άγνοια και στην έλλειψη εναλλακτικών. Αν οι χρήστες ήξεραν ότι μπορούν να μεταφέρουν τις επαφές τους σε μια πλατφόρμα που σέβεται την ιδιωτικότητά τους, ίσως η ζήτηση να εκτοξευόταν. Αλλά η Επιτροπή προτίμησε να κάνει την εύκολη επιλογή: να μην ταράξει τα νερά.

Τεχνική πολυπλοκότητα ή έλλειψη πολιτικής βούλησης;

Το επιχείρημα της τεχνικής πολυπλοκότητας είναι το αγαπημένο των ρυθμιστικών αρχών όταν θέλουν να αποφύγουν δύσκολες αποφάσεις. Ναι, η διαλειτουργικότητα είναι περίπλοκη: απαιτεί κοινά πρωτόκολλα, διαχείριση ταυτοτήτων, ασφάλεια και προστασία από spam. Αλλά αυτά είναι προβλήματα που μπορούν να λυθούν με επαρκή χρηματοδότηση και συνεργασία. Αντί να αναθέσει σε ανεξάρτητους φορείς την ανάπτυξη ανοιχτών προτύπων, η Επιτροπή επέλεξε να παραμείνει στο ασφαλές λιμάνι του status quo. Είναι σαν να λες ότι δεν θα φτιάξεις αυτοκινητόδρομο επειδή η κατασκευή του είναι δύσκολη – και αφήνεις τους πάντες να κολλάνε στην κίνηση.

Τι σημαίνει αυτό για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες;

Για τις επιχειρήσεις, η έλλειψη διαλειτουργικότητας σημαίνει ότι παραμένουν εξαρτημένες από τις μεγάλες πλατφόρμες για την προβολή τους. Δεν μπορούν εύκολα να μεταφέρουν την κοινότητά τους σε μια πλατφόρμα με καλύτερους όρους ή χαμηλότερο κόστος. Για τους πολίτες, σημαίνει ότι η ιδιωτικότητα παραμένει πολυτέλεια. Αν θέλεις να χρησιμοποιήσεις μια πλατφόρμα που δεν παρακολουθεί κάθε σου κίνηση, πρέπει να πείσεις και όλους τους φίλους σου να έρθουν μαζί σου – κάτι που είναι σχεδόν αδύνατο. Η απόφαση της Επιτροπής διαιωνίζει την κυριαρχία των λίγων και περιορίζει την καινοτομία.

Υπάρχει ελπίδα;

Η απόφαση δεν είναι οριστική. Η Επιτροπή θα επανεξετάσει το θέμα στο μέλλον, και η πίεση από την κοινωνία των πολιτών και τις ρυθμιστικές αρχές μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα. Επίσης, υπάρχουν ήδη πρωτοβουλίες όπως το Mastodon και το Matrix που προωθούν την αποκεντρωμένη επικοινωνία. Αλλά για να γίνει η διαλειτουργικότητα πραγματικότητα, χρειάζεται πολιτική βούληση. Και η πολιτική βούληση έρχεται μόνο όταν οι πολίτες απαιτούν αλλαγή. Μην περιμένεις από την Επιτροπή να σου χαρίσει την ελευθερία – διεκδίκησέ την.

Τι μπορείς να κάνεις εσύ;

• Ενημερώσου για τις εναλλακτικές πλατφόρμες που σέβονται την ιδιωτικότητά σου.
• Συμμετείχε σε διαβουλεύσεις και καμπάνιες υπέρ της διαλειτουργικότητας.
• Απαίτησε από τους πολιτικούς σου εκπροσώπους να θέσουν το θέμα στην ατζέντα.

Η ιδιωτικότητα δεν είναι προνόμιο, είναι δικαίωμα. Και η διαλειτουργικότητα είναι το κλειδί για να το κάνουμε πραγματικότητα. Μην αφήνεις την Επιτροπή να σε κρατάει κλειδωμένο στο κλουβί των Big Tech.